De bijbel is een fascinerend boek, dat talloze mensen ook nu nog inspireert. Marius van Leeuwen leidt u met zijn college op boeiende wijze rond door dit soms vreemde en verwarrende boek. Zo bestaat de bijbel niet uit één, maar uit een hele reeks boeken. We vinden er vele genres, waaronder historische verhalen, legenden, profetische visioenen, spreuken en wetsteksten. Een schitterend overzicht van de bijbel, zijn inhoud en zijn achtergronden.
Inhoudsopgave Wat voor soort boek is de bijbel?
Hoofdstuk 1: Heilig boek en cultuurmonument; de bijbel in de moderne tijd
Hoofdstuk 2: Wat er in kwam en wat niet; vragen rond de canon van de bijbel
Hoofdstuk 3: Korte inhoud van de bijbel
Teksten in soorten
Hoofdstuk 4: Verhaal en profetie; omgaan met verleden, heden en toekomst
Hoofdstuk 5: Lied en wijsheid; lofzang en klacht; zekerheden en vragen
Hoofdstuk 6: Evangeliën en brieven; eenheid en verscheidenheid in het Nieuwe Testament
Vertalen en vertolken
Hoofdstuk 7: Het nut van al die vertalingen
Hoofdstuk 8: Wijzen van interpreteren, meer en minder wetenschappelijk
Hoofdstuk 9: Sporen in de geschiedenis; over de uitwerking van de bijbel.
Over de auteur
Prof. dr. Th. M. (Marius) van Leeuwen (1947) is sinds 1993 remonstrants kerkelijk hoogleraar bij de faculteit Godgeleerdheid van de Universiteit Leiden. Hij schreef o.a. Van horen zeggen; Geschiedenis en uitleg van de bijbel en het boek Van Feest naar Feest, over de christelijke feesten, hun geschiedenis en betekenis.
Recensies
'In de file of op een Toscaans terrasje intellectuele bagage opdoen? Prima, maar dan kort. Korter dan een gewoon hoorcollege duurt, vijftig minuten. Dus knipt uitgeverij Home Academy colleges in porties van twintig minuten.
Eerst gaf Home Academy in zijn serie Religie en filosofie onder meer Herman Philipses lezingen over grote denkers uit (Trouw, 1 december 2004). Nu kan de luisteraar zijn kennis van de Bijbel bijspijkeren door het afspelen van drie cd's. Hoeveel er van blijft hangen zonder de zinnen op papier terug te kunnen lezen, dat is de vraag.
Maar terugspoelen (of hoe dat bij een cd ook moge heten) kan ook. Kennelijk realiseert de uitgever zich dat geluid alléén wat karig is: in de cd-cassette zit een handzaam boekje.
De cd start en een goed speelkwartier verder weet je alles over de canon, de boeken die de Bijbel gehaald hebben, door Van Leeuwen plastisch 'de eredivisie' genoemd. Weer twintig minuten verder en je weet dat je wel 'een bril van gebrandschilderd glas' moet opzetten om erotische Hoogliedpassages als puur geestelijk te bestempelen.
En hoe, veel later, vooral in de 19de eeuw, de historische kritiek de interpretatie op zijn kop zette. Het uitvlooien van teksten, de wordingsgeschiedenis ervan, de concentrische cirkels van bijbelboeken, Van Leeuwen legt het keurig uit.
Hij citeert een exegeet uit 1899 die schreef dat de Bijbel 'wezenlijke kunstwerken bevat', maar ook oersaaie, slordig geschreven stukken, en zeker niet allemaal feitelijk correct.
We schrikken daar niet meer van, zegt Van Leeuwen, en daar heeft hij gelijk in, al zullen enkele naïevelingen van behoudende snit wel eens fronsen bij het horen van wat in academia gemeengoed is.
In deze serie zou een historischkritische bespreking van de Koran geen kwaad kunnen. Zou uitgeverij Home Academy dat aandurven?
Nog weer twintig minuten verder, en we zijn bijgepraat over de inhoud van de hele Bijbel. Onbegonnen werk? Van Leeuwen kwijt zich er elegant van.
De optimistische gedachte dat veel studie en nieuwe inzichten tot een eenduidige interpretatie leidt, tot begrip van wat er ooit écht met bepaalde teksten bedoeld is, boort Van Leeuwen de grond in.
Hij citeert De Montaigne, die in de 16de eeuw al waarschuwde voor commentatoren: de honderdste draagt een boek, of het nu van menselijke hand of van goddelijke komaf is, over met meer haken en ogen dan er waren toen de eerste met zijn werk begon.
Toch blijft Van Leeuwen welgemoed - we schieten met de feministische theologie of de psychologische lezing van de Schriften wel wat op, al was het maar dankzij hun wantrouwen tegen mannelijke dominantie of omdat er een algemene, blijvende geldigheid uit bijbelse teksten spreekt.
Van Leeuwen zegt eerst begrip te hebben voor de fundamentalistische lezing van de Bijbel - een 20ste-eeuwse reactie op het moderne wantrouwen tegen de bijbelteksten. Het stáát er toch? Maar Van Leeuwen doet deze benadering uiteindelijk af als 'onmogelijk simpel'. Want teksten zijn 'taalfabriekjes', die steeds nieuwe taal en betekenissen produceren.
De Leidse hoogleraar schreef vorig jaar een inleiding in de Bijbel, 'Van horen zeggen; geschiedenis en uitleg van de bijbel'. Het beluisteren van zijn cd-college nodigt uit tot het teruglezen van dat boek.
Deze cd's zijn geen voorgelezen ('luister') boeken, maar compacte, luchtige lessen. Ideaal voor een passieve lezer en een aardige stimulans om tóch maar dat papieren boek aan te schaffen. Zodat je, ook zonder lezen, naar de boekenkast kunt wijzen en zeggen: dat boek kén ik.' (Lodewijk Dros, Trouw, 9 augustus 2005)
NB: Deze recensie is geschreven naar aanleiding van de cd-versie van het luisterboek. Bij Luisterrijk koopt u met korting de digitale download-variant.
Op zijn eigen onnavolgbare wijze geeft Maarten van Rossem een overzicht van ons alomvattende verleden en toont de samenhang tussen wetenschapsgebieden die gewoonlijk zelden met elkaar in verband worden gebracht.
Om de wording van onze moderne westerse cultuur te begrijpen is er nauwelijks een fascinerender onderwerp dan de verhouding tussen wetenschap en godsdienst.
Een hoorcollege over de geschiedenis van de christelijke religie en cultuur. Willemien Otten behandelt de periode vanaf het vroege christendom tot en met de hedendaagse ontwikkelingen.
Eeuwenlang vormden de Middeleeuwen een synoniem voor ongeletterdheid, barbarij en wreedheid. Vooraanstaand wetenschapper Herman Pleij belicht deze buitengewoon interessante periode uit onze beschavingsgeschiedenis.
Wat is godsdienst? Hoe verhoudt de godsdienst zich tot wetenschappelijke kennis? Wat zijn de wetenschappelijke verklaringen van het verschijnsel godsdienst en hoe verloopt het debat over Intelligent Design?
Herman Philipse behandelt de relatie tussen ethiek en evolutie vanuit diverse wetenschappelijke invalshoeken: historisch, biologisch, filosofisch, speltheoretisch en antropologisch.
Een filosofisch onderzoek naar de verschillende religieuze en atheïstische beschouwingen, met aandacht voor grote denkers als Calvijn, Wittgenstein en Kierkegaard.
