Luistervoorbeeld

Govert Jan Bach over Maarten Luther en Johann Sebastian Bach

Twee grensverleggers - Een hoorcollege vol muziekfragmenten
Auteur Govert Jan Bach
Voorlezer Govert Jan Bach
Speelduur 2u 38m 9s
€ 15,95

Beschrijving

Luther en Bach zijn twee genieën die de wereld bepalend beïnvloed hebben. Maarten Luther zette de wereldgeschiedenis op zijn kop toen hij het gevecht met de keizer en de paus durfde aan te gaan. Hij markeerde met zijn handelen de overgang van de duistere Middeleeuwen naar de moderne tijd. Twee eeuwen later was het Johann Sebastian Bach die fundamenteel de muziek bepaalde op een tot nu toe ongeëvenaard niveau. Relatief onbekend is dat J.S. Bach niet zonder Luther te denken valt. Bach werd door hem in denken en componeren ingrijpend beïnvloed.

Het luisterboek gaat in op de levens van beiden en belicht de musicus in Luther en de theoloog in Bach. Het staat stil bij het ernstige anti-judaïsme van Luther in zijn nadagen en laat talloze muziekvoorbeelden horen met renaissance en barokmuziek van verschillende uitvoerders en gaat gedetailleerd in op enkele Bachcantates, met name nummer 4, ‘Christ lag in Todesbanden’.

Het eerste deel gaat over de kerkhervormer Maarten Luther (1483-1546). Het beschrijft zijn levensloop, zijn religieuze standpunten en hoe Luther muziek toepaste om zijn geloofsleer te onderwijzen en te verbreiden. Ook wordt beknopt verteld hoe Luther een woordvoerder en icoon van de Reformatie werd en hoe daaruit de Lutherse kerk ontstond. Niet te ontkennen valt dat Maarten Luther de wereldgeschiedenis een scherpe wending gaf toen hij, op 31 oktober 1517, de misstanden in de rooms-katholieke kerk aan de orde stelde. Met deze actie, die in de zestiende eeuw niet zonder gevaar voor leven en goed kon worden ondernomen, wist hij de indertijd al werkzame kritische krachten in Europa te mobiliseren. Maarten Luther werd er ongevraagd het heldhaftig middelpunt van. Het bracht hem veel aanzien en enorme veranderingen in zijn persoonlijk leven. Helaas zou hij aan het eind van zijn leven enkele misstappen begaan waarbij hij grenzen verregaand overschreed. Vaak blijft op de achtergrond dat Luther niet alleen hervormer was, maar ook een grote taalbegaafdheid bezat en zeer muzikaal was. Muziek zou zijn leven lang een trooster en trouwe metgezel zijn. In het eerste deel zal daar nader op worden ingegaan.

Deel 2 gaat over Johann Sebastian Bach, die tweehonderd jaar later leefde. Voor hem was Luther van jongs af aan van het grootste belang en dat zou hij ook zijn leven lang blijven. De talloze liefhebbers van de Matthäus Passion zijn vaak onbewust vertrouwd met de teksten van Luther, want zijn interpretatie van de Bijbel komen we daar in elk bijbelrecitatief tegen. Er weinete bitterlich of Warum hast du mich verlassen zijn niet zomaar vertalingen, het zijn vertolkingen zoals alleen Luther die maakte: fysiek, beeldend en muzikaal. Als Bach er tweehonderd jaar later mee aan het werk gaat zijn ze in tekst en concept nog altijd door en door Luthers. In alle kerkmuziek van Bach is Luther constant aanwezig en zonder Luther zou Bach niet de componist zijn geworden zoals we hem nu kennen. Orgelkoraal, passiemuziek of cantate: geen Bach zonder Luther.

Bij het luisterboek wordt een boekje van ca 50 pagina's met achtergrondinformatie meegeleverd in de vorm van een pdf-bestand.

Inhoud
Deel 1: Maarten Luther
Luther en Bach - Inleiding - Ein feste Burg ist unser Gott
Hoofdstuk 1 Knoten in der Seele - Luthers jeugd
Hoofdstuk 2 Geen Luther zonder Erasmus
Hoofdstuk 3 Uit diepe nood gered
Hoofdstuk 4 Wittenberg, Worms en de Wartburg
Hoofdstuk 5 De talige Luther
Hoofdstuk 6 De Wittenberger - Nachtigall
Hoofdstuk 7 Een stervende zwaan

Deel 2: Johann Sebastian Bach
Hoofdstuk 8 Tweehonderd jaar na Luther
Hoofdstuk 9 Geboren aan de voet van de Wartburg
Hoofdstuk 10 De jonge Bach
Hoofdstuk 11 De middelbare Bach
Hoofdstuk 12 De 'late' Bach

Details

UitgeverRubinstein
Publicatiedatum 14 februari 2017
ISBN 9789047623724
Taal Nederlands
Speelduur 2u 38m 9s
Bestandsgrootte 217 MB
Formaat mp3 download en geschikt voor de Luisterrijk app

Trefwoorden

Over de auteur
Photo Govert Jan Bach
Govert Jan Bach

Drs. Govert Jan Bach (1947) is pastoraal psycholoog en werkte in de GGZ (Valeriuskliniek te Amsterdam), waar hij steeds vaker muziek inzette als therapie. Van Mozart tot André Hazes, maar ook veel Bach en vooral de Matthäus Passion, vaak op verzoek van patiënten.

Hij deed onderzoek naar de beleving van de Matthäus Passion door een seculier publiek en houdt vaak inleidingen op muziek van Bach, Mozart en Brahms. Hij is programmamaker van het dagelijks programma Geen dag zonder Bach van de Concertzender. Hij organiseerde in 2000 het Bachsymposium in Paradiso met medewerking van Maarten van Amerongen, Karen Armstrong, Sytze Buwalda, Jacobine Geel, Maarten 't Hart, Ton Koopman en Paul Witteman. Hij organiseerde tevens het Schumannsymposium in 2010 en het Lisztsymposium in 2011.

Zijn eerste muziekervaring was toen hij op 7-jarige leeftijd het beginkoor van de Matthäus Passion op de autoradio hoorde en niet meer de auto uit wilde. Op 11-jarige leeftijd bezocht hij voor het eerst de Matthäus Passion. Als puber ontdekte hij de vrolijke Bach met het Weihnachtsoratorium. Hij doet nu jaarlijks mee aan de meezing-Matthäus.

De verwantschap met Johann Sebastian Bach is uiterst dun, ze delen alleen stamvader Veit uit Wechmar die ondermeer een zoon had die ging varen bij de VOC en daarna in Nederland bleef. Johann Sebastian is in naam uitgestorven. In Wechmar en de Verenigde Staten wonen nog nazaten van hem onder de naam Von Colson.

Toon aanbod